'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

Dros y Sul, ein braint fel eglwys fydd cael gwrando cenadwri a derbyn arweiniad gan y Parchedig Robin Wyn Samuel (Pen-y-bont ar Ogwr). Gwyddom y cawn ganddo bregethu meddylgar a phregethau buddiol a bendithlawn. Yn ôl ein harfer, bydd yr Oedfa Foreol am 10:30. Cynhelir yr Ysgol Sul. Bydd yr Oedfa Hwyrol am 18:00. Gweddïwn am wenau Duw ar Oedfaon y Sul.

Nos Lun (28/1): Encil - Diwrnod Gydag Iesu (y cyntaf o ddau gyfarfod, yn y Festri). Gweld y gwir a’i gyfleu mewn darluniau a wna Marc, a hynny gyda’r cynildeb hyfryd sydd yn nodweddu gwaith y gwir artist. Mewn ychydig adnodau yn y bennod gyntaf (21-37) cawn gip ar ddiwrnod gydag Iesu. Yn y cyfarfod cyntaf hwn awn gydag ef i’r Synagog ac ymlaen i gartref mam-yng-nghyfraith Pedr.

Cymdeithas Ddiwylliannol Eglwys Minny Street, (Nos Fawrth 29/1 19:30 yn y Festri): "Profiadau Ynys Enlli" yng nghwmni Owain Llyr Evans ac Elenid Jones.

Babimini bore Gwener (1/2; 9:45-11:15 yn y Festri): gwên, a chroeso, cwmni a phaned i’r rhieni; ac i’r plantos: hwyl a chân, chwarae a chwerthin. Gorffwysed bendith ar Fabimini. ‘Rydym yn ddyledus i’r rheini sy’n rhoi o’u hamser i gynnal y fenter bwysig hon.

PENWYTHNOS 'PIMS': BANNAU BRYCHEINIOG 18-20 IONAWR 2019

Mae’n hen arfer gennym i drefnu taith i PIMS. Eleni, y bwriad oedd bwrw lan i Fannau Brycheiniog nos Wener, a thrannoeth dringo mynydd uchaf de Cymru - Pen y Fan. Gan i ni benderfynu mynd ym mis Ionawr, ‘roedd yna bosibilrwydd real iawn y buasai’r tywydd yn ein gwahardd rhag mentro! Felly y bu. Ta waeth, cawsom, wedi noson o rialtwch, gyfle ben bore Sadwrn i deithio draw i’r canolfan ddringo yn Llan-gors. Yno, am y diwrnod, buom yn dringo lan y muriau serth a disgyn - gyda gofal - lawr i’r llawr dim ond i ddechrau dringo eto! Roedd yno ogof dywyll du. Sialens go iawn oedd ffeindio’n ffordd allan! Roedd rhaff uchel â chloch i’w chanu wedi cyrraedd y top. Dim ond 40 troedfedd o ddringo; llwyddodd amryw ohonom. Penderfynodd Owain Llyr y gallasai yntau hefyd lwyddo yn hyn o gamp. Bydd ei ymdrechion maes o law yn destun chwedl a chân. Mynnai’r Gweinidog iddo lwyddo i ddringo dros dri chwarter y ffordd i fyny cyn gorfod llacio’i afael a disgyn yn benisel i’r llawr. (Dylid er cywirdeb nodi mae dim ond traean o’r ffordd lan - os hynny - y llwyddodd i gyrraedd!)

Ond nid chwarae mo’r cyfan, bu cyfle am drafodaethau eang a da, yn answyddogol a’r cwmni wedi ymgynnull ar derfyn dydd. Testun y trafod swyddogol oedd Doethineb Duw. Bu Beca, Dyfrig ac Owain yn ein harwain i ystyried goblygiadau derbyn neu wrthod ei ddoethineb mawr ef. Bu bwthyn Coed Owen yn gartref delfrydol am y penwythnos, a Maggie, a fu’n paratoi bwyd ar ein cyfer, yn wych iawn. Diolch i Wales Activity Breaks am drefnu’r cyfan. Mawr ein diolch i Beca a Dyfrig am bob cymwynas a charedigrwydd. Buasai’r cyfan yn amhosibl hebddynt.

'BETHANIA': ESTHER

Os oes gennych Feibl wrth eich penelin, trowch os gwelwch yn dda i Lyfr Esther, i bennod 2 a 3.

Esther 2:1-20

Canlyniad cystadleuaeth oedd dewis Esther (2:2,3). Dyma fersiwn cynnar o’r ‘Pwy yw’r bertaf?’ cyfoes! Dengys y cystadlaethau ‘brenhines y lle-a’r-lle’ nad yw dyn wedi datblygu lawer ers y dyddiau cynnar hyn.

Ar orchymyn y brenin ni allasai Iddewes wrthod. Newidiwyd enw Hadassab i Esther, sef ffurf ar Ishtar, Fenws Berso-Fabilonaidd, duwies cariad. Yng nghanol llwyddiant ei dewis, ni chawsai ddatguddio ei hachau: Ond ni fynegasai Esther ei phobl na’i chenedl canys Mordecai a orchmynasai iddi nad ynganai, ‘Roedd ofn yn teyrnasu ym malan y brenin ac ym mherthynas brenin a brenhines.

Awgrymir gan rai y seiliwyd darlun Esther ar stori Phaedymion, merch o Bersia, a achubodd ei phobl o deyrnasiad creulon y Magi. Edrydd Herodotus stori Phaedymion.

Esther 2:21-23

Mae cynllwynio yn erbyn brenhinoedd ac awdurdodau gwladwriaethol yn rhan o hanes y byd erioed ... ildiodd Bigthan a Theres, dau o ystafellyddion y brenin, sef o’r rhai oedd yn cadw y trothwy, a cheisiasant estyn llaw yn erbyn y brenin Ahasferus.

Dilyn cynllwyn gyda lladd ... am hynny crogwyd hwynt ill dau ar bren. Ni all cynllwyn aros yn ei unfan.

Awgrymir i’r stori gael ei threfnu’n wael yn y fan hon oherwydd ni feiddiai Mordecai anfon ei adroddiad o’r cynllwyn trwy Esther o bawb, ac felly gwanhau ei gyngor ei hun iddo beidio â datguddio ei pherthynas ag ef. Mae’n debyg mai Haman a gafodd y neges, ac felly enynnodd eiddigedd hwnnw.

Sonia Paul yn Effesiaid 6:11 am gynllwynion diafol. Ystyr ‘cynllwyn’ mewn Groeg yw ‘amgylchffordd’, a chan fod cynllwynwyr yn cymryd ‘ffordd o amgylch’ yr hyn sydd iddynt yn drafferth, daeth y gair i ddynodi ‘cynllwyn’, da neu ddrwg.

I gyfarfod â chynllwynion diafol, meddai Paul, rhaid gwisgo holl arfogaeth Duw.

Esther 3

Gwrthyd Mordecai ymgrymu i Haman, a dyma ddechrau’r ymosodiad ar yr Iddewon. Mewn hanes nid yw’r ymdrech i ddifa’r Iddewon yn beth anghyffredin. Ceir cofnod hanesyddol o ymdrechion Antiochius rhwng 175-164 CC i ladd yr Iddewon na phlygasant i Seus yn y Deml.

Mordecai oedd y ‘gwrthwynebwr cydwybodol’ yn yr argyfwng a daw ei ddewrder yn hysbys i awdurdodau'r llys. Cynddeirioga Haman a daw at y brenin i ddeddfu ar ladd yr Iddewon i gyd. Nid oes dim yn rhy ddrwg a all ei ddweud i’w henllibio: ... nid ydynt yn gwneud cyfreithiau y brenin; am hynny nid buddiol i’r brenin eu dioddef hwynt. Cynigir gwobr i’r sawl a wna’r anfadwaith.

Gŵr ofergoelus oedd Haman yn bwrw coelbren i ddewis diwrnod ffafriol i daro’r gelyn. Dinistrir yr holl Iddewon yn ieuanc ac yn hen, yn blant ac yn wragedd, mewn un dydd.

Gorffen y bennod yn arwyddocaol: ... y brenin hefyd a Haman a eisteddasant i yfed a dinasyddion Susan oedd yn athrist.

'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

 hwythau wedi mwynhau penwythnos o ddringo a cherdded Bannau Brycheiniog edrychwn ymlaen at groesawu PIMS ynghyd â Dyfrig, Beca ag Owain yn ôl bore Sul.

Echel homili Owain yn ein Hoedfa Foreol (10:30; cynhelir Ysgol Sul) fydd yr Wythnos Weddi am Undeb Cristnogol: yr ‘Extra Challenge’. Oni ddymunwn gael bod yn rhan o weinidogaeth a chymdeithas eglwys leol - gweinidogaeth a chymdeithas nad oes eu tebyg yn unman arall? ‘Extra Challenge’? Dymunwn gael bod yn rhan o weinidogaeth a chymdeithas eglwys leol gan fynychu’r addoliad dim ond o bryd i’w gilydd, gan gadw’r gymdeithas gynhaliol hyd fraich! Oni ddymunwn gael bod yn Un yng Nghrist. ‘Extra Challenge’? Trafodwn uno’r enwadau’n cydweithio wrth anwybyddu’r ffaith nad uno’r enwadau â'i gilydd sydd wir angen, ond cael enwadau unedig. Holltir yr enwadau i gyd ar hyd yr un llinell: Ceidwadol a Rhyddfrydol. Yr hollt hwn ddylai fod yn brif destun gweddi gennym yr wythnos hon. Cydnabyddwn, yn a thrwy gyfrwng yr Wythnos Weddi am Undeb Cristnogol mor fawr a real yw'r sialens o ddarganfod Duw yng nghwmni pobl Dduw. Mor fawr, mor real y sialens hon, fel nad oes angen yr ‘Extra challenge’!

Byddwn fel eglwys yn gyfrifol am baratoi a gweini te i’r digartref yn y Tabernacl prynhawn Sul am 14:30.

Liw nos (18:00) yn yr Oedfa Hwyrol, testun ein sylw fydd Diwrnod Cofio’r Holocost. Mae’r Wythnos o Weddi am Undeb Cristnogol yn ein hatgoffa mor real yw’r angen am Undeb rhwng Cristnogion a’i gilydd. Yn yr un modd, mae Diwrnod Cofio’r Holocost yn ein hatgoffa mor real yw’r angen i gadw cof a mynnu cofio cofio. Er pob braw; pob tamaid o dystiolaeth - mewn cannoedd o lyfrau, dogfennau a chyhoeddiadau erys gwers y gwersyll yn Auschwitz-Birkenhau heb ei ddysgu. Mae diwinyddion a phregethwyr yn hau gwenwyn gwrth-semitiaeth o hyd fyth o bulpud ac mewn erthygl a llyfr. Sut ellid ymateb i hyn? Awgryma’r Owain fod ateb ar gael wrth droi at Ddameg y Mab Afradlon, ac ymweld â phentref o’r enw Ntarama yn Rwanda.

Methu dod i’r Oedfaon? Ymunwch â ni trwy gyfrwng negeseuon trydar @MinnyStreet #AddolwnEf Dechrau toc wedi 10:30/18:00.Am wybod mwy? Dewch â chroeso. Boed bendith.

Bydd y gymdeithas yn parhau yn Koinônia: swper blasus a sgwrs ddifyr mewn bwyty Eidalaidd cyfagos.

PIMS nos Lun (21/1; 19:00-20:30 yn y Festri): Ych! Asyn Balam!

Nos Fawrth (22/1; 19:30-20:30): ‘Bethania’. Echel ein trafodaeth eleni yw ‘Esther’. Trown at yr ail bennod nos Fawrth. Darperir nodiadau ‘Bethania’ rhag blaen ar y wefan hon bore dydd Llun.

Bore Gwener (25/1; 10:00): ‘Llynyddwch’. Paned a thrafodaeth wrth ymyl llyn llonydd y Rhath. Cawn gyfle i drafod, fesul pennod, llyfr Elfed ap Nefydd Roberts: Dehongli’r Damhegion (Cyhoeddiadau’r Gair, 2008). Echel ein trafodaeth fore Gwener fydd Y Wledd Fawr (t.42-46).

'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

Edrychwn ymlaen at yr Oedfa Foreol Gynnar (13/1 am 9:30 yn y Festri). Graffiti, sialc a CMB fydd yn destun sylw! Boed bendith.

Gweinir brecwast bach a nwyddau Masnach Deg yn y Festri rhwng y ddwy Oedfa Foreol.

Yn yr Oedfa Foreol (10:30) byddwn yn parhau â’r gyfres ‘Anghymharol Brydferthwch Crist’. Calon a chanol, gwraidd a changhennau, burum a bara, afon a llif, ŷd a grawn, cannwyll a fflam, siwgr a halen, gadael a chyrraedd, mynd a dod, bara a chaws, efail a morthwyl ein ffydd yw prydferthwch Duw gyda ni: Iesu. Hanfod ein ffydd yw prydferthwch Iesu.  Mae capel, traddodiad, enwad, ein diwinyddiaeth, y Beibl, Cristnogaeth yn bwysig. Ydynt, ond mae’r pethau hyn i gyd yn debyg i luniau du a gwyn o ‘Sunflowers’ Van Gogh. Neis ddigon, ond yn methu’n llwyr i gyfleu'r gwir ogoniant. Gwir ogoniant ein ffydd yw prydferthwch Iesu.

Liw nos (18:00), bydd Owain yn ail-gydio yn gyfres: Llythyr Cyntaf Timotheus at Paul. Bydd y bregeth ar ffurf deialog (o fath). Darllenir y drydedd bennod o lythyr cyntaf Paul at Timotheus fesul darn a bydd Owain yn ymateb i’r adnodau rheini fel Timotheus. Gellid darllen 1 Timotheus 3 rhag blaen

Methu dod i’r Oedfaon? Ymunwch â ni trwy gyfrwng negeseuon trydar @MinnyStreet #AddolwnEf Dechrau toc wedi 10:30/18:00.

Bydd ein Diaconiaid yn cwrdd nos Lun. Gofynnwn am arweiniad Duw wrth edrych a threfnu i’r dyfodol.

Cymdeithas Ddiwylliannol Eglwys Minny Street, (Nos Fawrth 15/1; 19:30 yn y Festri): "Cyfrinach byw bywyd yn ei holl gyflawnder" yng nghwmni Wynford Ellis Owen.

Koinônia amser cinio dydd Mercher (16/1): Mae ‘na fwy i bryd o fwyd o gwmpas bwrdd na bodloni’r archwaeth am fwyd. Mae’n gyfle i rannu syniadau, i drafod, i gymdeithasu a dod i nabod ein gilydd yn well. Dyna sy’n digwydd yn y Koinônia misol.

Babimini bore Gwener (18/1; 9:45-11:15 yn y Festri): gwên, a chroeso, cwmni a phaned i’r rhieni; ac i’r plantos: hwyl a chân, chwarae a chwerthin. Gorffwysed bendith ar Fabimini. ‘Rydym yn ddyledus i’r rheini sy’n rhoi o’u hamser i gynnal y fenter bwysig hon.

Penwythnos PIMS 18-20/1.

'BETHANIA': ESTHER

Os oes gennych Feibl wrth eich penelin, trowch os gwelwch yn dda i Lyfr Esther, i’r bennod gyntaf.

Llun: Diane Voyentzie

Mae llyfr Esther yn gampwaith - mae gennym y cnaf Haman; Esther yr arwres brydferth a dyfeisgar; a’r brenin Ahasferus, druan ohono, mae rhywbeth comig amdano, pawb yn ei dwyllo. Mae’n wir nad yw enw Duw yn y llyfr hwn yn unman, ond, yng nghysgod un o ddigwyddiadau mwyaf erchyll hanes, yr Holocost - ymgais y Natsïaid i ddifa’r Iddewon o diroedd Ewrop - mae hanes Esther yn eithriadol bwysig i’r Iddew a’r Cristion fel ei gilydd.

Fel prif weinidog y brenin Ahasferus, ‘roedd Haman yn ddigon bodlon ar ei fyd. Nesaf at y brenin, ef oedd y pwysicaf yn y deyrnas, ac ‘roedd pawb yn deall hynny. Buasai pawb yn moesymgrymu iddo...pawb ond un. Iddew o’r enw Mordecai. Wrth i bawb arall gynffonna iddo, safai hwn yn dalsyth. ‘Roedd Haman wedi blino ar ystyfnigrwydd yr Iddew yma! Penderfynodd ddial arno a phob Iddew ym Mersia. Gyda chyfrwys berswâd, argyhoeddodd y brenin fod yr Iddewon yn fygythiad i ddyfodol ei deyrnas; rhaid eu difa yn llwyr ac yn gyfan.

Wedi deall bwriad Haman, aeth Mordecai at ei gyfnither, Esther, brenhines Persia, ac erfyn arni i eiriol ar ei gŵr ar ran ei phobl. ‘Roedd Esther yn gwybod, fod y sawl a âi mewn at y brenin heb ganiatâd yn sicr o’i roi i farwolaeth. Ond er gwaethaf y perygl cydsyniodd Esther, gan ddweud os trengaf, mi drengaf. Ildiodd y brenin i swyn Esther - cyfuniad cyfrwystra a phrydferthwch yn troi cynllun dieflig Haman a’i ben i waered. Syrthiodd Haman i’w fagl ei hun. Crogwyd Haman ar y grocbren y cododd i grogi Mordecai arno.

Hyd y dydd heddiw darllenir hanes Esther mewn synagogau led led y byd yn ystod gŵyl Pwrim. Rhoddwyd ei dewrder ar gof a chadw am byth.

Ni sonnir am Esther o gwbl yn y Testament Newydd.

Ystyr Esther yw ‘seren’.

Esther 1:1-9

Gwnaeth Ahasferus wledd i’w holl dywysogion a’i weision, cadernid Persia a Media, rhaglawiaid a thywysogion y taleithiau. ‘Roedd iddi bwrpas arbennig: fel y dangosai efe gyfoeth a gogoniant ei deyrnas, ac anrhydedd a phrydferthwch ei fawredd. ‘Roedd y cymhellion yn amheus. ‘Roedd i barhau am gyfnod hir: sef cant a phedwar ugain o ddyddiau ac felly ‘roedd y wledd allan o’r cyffredin. Cafwyd ail wledd i’r bobl a saith diwrnod. Gwnaeth y frenhines Fasti wledd i’r gwragedd yn y llys.

Ond yng nghanol y rhialtwch, yr oedd un yn gall: Mordecai, disgynnydd o dylwyth Saul. Cafodd weledigaeth yng nghanol daeargryn a chlywodd lais yn proffwydo creulonderau i bobl Dduw gan ei gelynion. Yn hyr, wrth gwrs, y mae arbenigrwydd y stori. Prin y buasai sôn am wleddoedd Persia oni bai am ddisgwyliad Mordecai. Islaw sylw yw rhialtwch pobl yn aml; nid yw ond ffolineb. Yr hyn a’i gwna yn werth sylw yw bod rhywrai yn ei ganol sy’n disgwyl wrth Dduw. Gwna hynny ddigwyddiadau digon dinod yn rhai i’w cofio.

Esther 1:10-22

Yn ei feddwdod, gorchmynnodd y brenin i’w wraig ymddangos gerbron ei wahoddedigion i ddangos i’r bobloedd a’r tywysogion ei glendid hi, canys glân yr olwg ydoedd hi.

Ystyr Fasti oedd ‘gorau’. Ni ellir, meddir, ei huniaethu ag unrhyw frenhines adnabyddus mewn hanes. Yn ôl yr haneswyr Plutarch a Herodotus, arferai’r Persiaid gael eu gwragedd cyfreithiol i eistedd gyda hwynt mewn gwleddoedd, a phan aed i eithafion y gwledda gyrrwyd y gwragedd allan a gwahodd gordderch-wragedd a merched-dawnsio i mewn. Gwrthwynebodd Fasti fod yn un o’r rhai olaf hyn.

Nid stori lân a thwt yw stori Fasti, a da hynny! Nid yw Fasti yn ennill y dydd. Mewn gwirionedd, ac i bob amcan a chyfrif mae’n colli; colli safle, urddas ac enw da. Mae’n cael ei alltudio, ac yn sgil ei "Na" daw rheolau newydd caeth a chreulon i gadw gwragedd yn ei lle. Ond trwy lygaid ffydd, gwelwn rywbeth arall. Gwelwn fod dewrder Fasti yn ysbrydoli pobl eraill. Daw "Na" Fasti yn "Na" Esther ac mae esiampl Fasti yn magu hyder ym mhobl eraill i ddweud "Na".

Tybed, faint o frenhinoedd y byd hwn sydd yn arswydo rhag i ryw Fasti neu’i gilydd fynnu dweud "Na" wrthynt?

'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

Boed bendith y flwyddyn newydd hon. Braf fydd dechrau’r flwyddyn newydd gyda Duw, gyda’n gilydd. Echel homili Owain yn ein Hoedfa Foreol (10:30) fydd tri gair o eiddo’r mab ieuengaf enwog hwnnw: Faint o weision cyflog sydd gan fy nhad, a phob un ohonynt yn cael mwy na digon o fara ... (Luc 15:17). Mae’r Bwrdd Cymundeb yn amlygu haelioni Duw; dyma Dduw sydd bob amser â mwy na digon o gariad ganddo i FADDAU, ADFER a CHYNNAL.

Wrth y Bwrdd, cawn gyfle i gydymdeimlo â’r galarus yn ein plith, a chofio’r aelodau hynny sy’n methu a bod gyda ni, gan bellter ffordd, cystudd neu henaint.

Ers sawl blwyddyn bellach, ‘rydym yn cynnal Gwasanaeth Plygain ar ddechrau’r flwyddyn newydd. Buom yn ei gynnal yng nghapel syml Bethesda’r Fro ond erbyn hyn eglwys hardd Teilo Sant yn Sain Ffagan yw’n cyrchfan (14:00). Y Parchedig Ddr R. Alun Evans, aelod ‘anrhydeddus’ gyda ni yn Eglwys Minny Street sydd wedi arwain ein Plygain lawer tro, a mawr ein diolch iddo ac i bawb a fu ynglŷn â’r trefnu. Hanfod y Blygain yw eich bod chi’n dod i gymryd rhan; a da fydd gweld eto’r eglwys ynghyd, o’r ieuengaf i’r hynaf, yn cymryd rhan gydag asbri. Boed bendith a mwynhad.

Yn ein Hoedfa Hwyrol (18:00) bydd Owain yn ceisio amlygu’r cysylltiad rhwng Eseia Broffwyd, Asyn a’r Tri Gŵr Doeth. Os ydych am wybod rhagor, dewch â chroeso!

Methu dod i’r Oedfaon? Ymunwch â ni trwy gyfrwng negeseuon trydar @MinnyStreet #AddolwnEf Dechrau toc wedi 10:30/18:00.Am wybod mwy? Dewch â chroeso. Boed bendith.

PIMS nos Lun (7/1; 19:00-20:30 yn y Festri): Ych! Blwyddyn Newydd!

Nos Fawrth (8/1; 19:30-20:30): ‘Bethania’. Echel ein trafodaeth eleni yw ‘Esther’. Trown at y bennod agoriadol nos Fawrth. Darperir nodiadau ‘Bethania’ rhag blaen ar y wefan hon bore dydd Llun.

‘YMLAEN’: Y SUL A’R WYTHNOS NEWYDD

Trown ein golygon i Sul olaf y flwyddyn a mawr ein diolch i Dduw am y gofal a fu drosom. Ein cyd-aelod, y Parchedig Menna Brown fydd yn cynnal yr Oedfa Foreol (10:30). Gwyddom y cawn ganddi Oedfa gyfoethog i’n paratoi i flwyddyn newydd o waith a chenhadaeth. Ni fydd Oedfa Hwyrol yn Minny Street.

Wynebwn y flwyddyn newydd gyda’n gilydd a gyda hyder. Gwnaed yr Arglwydd hi yn flwyddyn dda inni yn yr ystyr orau.