'BETHANIA': ESTHER

Os oes gennych Feibl wrth eich penelin, trowch os gwelwch yn dda i Lyfr Esther, i bennod 2 a 3.

Esther 2:1-20

Canlyniad cystadleuaeth oedd dewis Esther (2:2,3). Dyma fersiwn cynnar o’r ‘Pwy yw’r bertaf?’ cyfoes! Dengys y cystadlaethau ‘brenhines y lle-a’r-lle’ nad yw dyn wedi datblygu lawer ers y dyddiau cynnar hyn.

Ar orchymyn y brenin ni allasai Iddewes wrthod. Newidiwyd enw Hadassab i Esther, sef ffurf ar Ishtar, Fenws Berso-Fabilonaidd, duwies cariad. Yng nghanol llwyddiant ei dewis, ni chawsai ddatguddio ei hachau: Ond ni fynegasai Esther ei phobl na’i chenedl canys Mordecai a orchmynasai iddi nad ynganai, ‘Roedd ofn yn teyrnasu ym malan y brenin ac ym mherthynas brenin a brenhines.

Awgrymir gan rai y seiliwyd darlun Esther ar stori Phaedymion, merch o Bersia, a achubodd ei phobl o deyrnasiad creulon y Magi. Edrydd Herodotus stori Phaedymion.

Esther 2:21-23

Mae cynllwynio yn erbyn brenhinoedd ac awdurdodau gwladwriaethol yn rhan o hanes y byd erioed ... ildiodd Bigthan a Theres, dau o ystafellyddion y brenin, sef o’r rhai oedd yn cadw y trothwy, a cheisiasant estyn llaw yn erbyn y brenin Ahasferus.

Dilyn cynllwyn gyda lladd ... am hynny crogwyd hwynt ill dau ar bren. Ni all cynllwyn aros yn ei unfan.

FullSizeRender.jpg

Awgrymir i’r stori gael ei threfnu’n wael yn y fan hon oherwydd ni feiddiai Mordecai anfon ei adroddiad o’r cynllwyn trwy Esther o bawb, ac felly gwanhau ei gyngor ei hun iddo beidio â datguddio ei pherthynas ag ef. Mae’n debyg mai Haman a gafodd y neges, ac felly enynnodd eiddigedd hwnnw.

Sonia Paul yn Effesiaid 6:11 am gynllwynion diafol. Ystyr ‘cynllwyn’ mewn Groeg yw ‘amgylchffordd’, a chan fod cynllwynwyr yn cymryd ‘ffordd o amgylch’ yr hyn sydd iddynt yn drafferth, daeth y gair i ddynodi ‘cynllwyn’, da neu ddrwg.

I gyfarfod â chynllwynion diafol, meddai Paul, rhaid gwisgo holl arfogaeth Duw.

Esther 3

Gwrthyd Mordecai ymgrymu i Haman, a dyma ddechrau’r ymosodiad ar yr Iddewon. Mewn hanes nid yw’r ymdrech i ddifa’r Iddewon yn beth anghyffredin. Ceir cofnod hanesyddol o ymdrechion Antiochius rhwng 175-164 CC i ladd yr Iddewon na phlygasant i Seus yn y Deml.

Mordecai oedd y ‘gwrthwynebwr cydwybodol’ yn yr argyfwng a daw ei ddewrder yn hysbys i awdurdodau'r llys. Cynddeirioga Haman a daw at y brenin i ddeddfu ar ladd yr Iddewon i gyd. Nid oes dim yn rhy ddrwg a all ei ddweud i’w henllibio: ... nid ydynt yn gwneud cyfreithiau y brenin; am hynny nid buddiol i’r brenin eu dioddef hwynt. Cynigir gwobr i’r sawl a wna’r anfadwaith.

Gŵr ofergoelus oedd Haman yn bwrw coelbren i ddewis diwrnod ffafriol i daro’r gelyn. Dinistrir yr holl Iddewon yn ieuanc ac yn hen, yn blant ac yn wragedd, mewn un dydd.

Gorffen y bennod yn arwyddocaol: ... y brenin hefyd a Haman a eisteddasant i yfed a dinasyddion Susan oedd yn athrist.