ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (16)

Heddiw, Elias a’r cigfrain (1 Brenhinoedd 17; Salm 147) yw testun ein sylw.

Bore a hwyr dôi cigfrain â bara a chig iddo ... (1 Brenhinoedd 17:6a)

Y mae’n rhoi eu porthiant i’r anifeiliaid, a’r hyn a ofynnant i gywion y gigfran. (Salm 147: 9)

Oni wyddost, oni chlywais? Duw tragwyddol yw’r ARGLWYDD a greodd gyrrau’r ddaear; ni ddiffygia ac ni flina, ac y mae ei ddeall yn anchwiliadwy. (Eseia 40:28)

​Yn ei Canticum Solis, mae Ffransis o Assisi (1181-1226) yn gweddïo fel hyn: Mawl i ti, Arglwydd, ynghyd â’th holl greaduriaid, ac yn enwedig ein brawd yr haul, sy’n peri i’r dydd wawrio; trwyddo ef y daw goleuni i ni. Mae’r stori hon o lyfr cyntaf y Brenhinoedd yn ein hatgoffa o ddau wirionedd holl bwysig: Mae gan Dduw ofal am ei greadigaeth, yn ei holl ffurfiau a’i wahanol rywogaethau. Mae ein ffydd yn galw arnom - a ninnau wedi ein creu ar ei lun a’i ddelw - i amlygu gofal Duw, wrth fod yn stiwardiaid cyfrifol o’i greadigaeth.

Yn dawel ac ystyriol sylwch ar eiriau Robert Browning (1812-1889) a Rabindranath Tagore (1861-1941):

Llun: Albert Herbert

God made all the creatures and gave them our love and our fear,

To give sign, we and they are his children, one family here.

(R.B - Saul)

Man is worse than an animal when he is an animal.

(R.T - Stray Birds)

​Pob perchen anadl ymhob man

dan gwmpas haul y nen,

ar fôr a thir, mewn gwlad a thref,

coronwch ef yn ben. Amen

(Edward Perronet 1726?-92; efel. Ieuan Glan Geirionydd, 1795-1855)

ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (15)

Doethineb Solomon yw testun ein sylw heddiw. 

A rhoes yr ARGLWYDD ddoethineb i Solomon, yn ôl ei addewid iddo ... (1 Brenhinoedd 5:2)

Y mae genau’r cyfiawn yn llefaru doethineb ... (Salm 37:30).

Trwy ddoethineb y sylfaenodd yr ARGLWYDD y ddaear ... (Diarhebion 3:19)

Trwy ei waith ef yr ydych chwi yng Nghrist Iesu, yr hwn a wnaed yn ddoethineb i ni oddi wrth Dduw. (1 Corinthiaid 1:30)

Llun: Salvadore Dali

I fod yn ddoeth, nid yw’n ofynnol, o angenrheidrwydd, ddatguddio pethau newydd. Y mae person yn ddoeth os ydyw'n egluro i gylch ehangach, wirionedd na wybyddid mohono o’r blaen ond gan gylch bychan; neu, os adfer i ymwybyddiaeth pobl, wirionedd coll, neu os dwg i amlygrwydd wirionedd a anghofiwyd, neu, os amlygir cymhwysiad newydd i wirionedd cyfarwydd.

Na foed gennym Arglwydd, ond dy ogoniant di yn uchaf nod ein bywyd. Amen

ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (14)

​Y ddelwedd o’r Bugail yw gwrthrych ein sylw heddiw. 

Yr ARGLWYDD yw fy mugail ... (Salm 23:1a)

Myfi yw’r bugail da. (Ioan 10:11a)

​Delwedd i’n cynorthwyo i feddwl am waith Duw a gawn yn y darlun o fugail a’i berthynas â’r defaid. Defnyddiai’r bugail ei wialen i rifo’r defaid a’u cadw rhag crwydro, ond ‘roedd ganddo ffon hefyd i warchod y praidd a’i gadw’n ddiogel rhag perygl. Oni soniodd Amos (3:12) am y bugail yn gwaredu dwy goes neu ddarn o glust o safn y llew a hynny’n dystiolaeth i ddewrder a ffyddlondeb y bugail. Nid un i ffoi rhag perygl oedd, ond un a fentrai i’r eithaf dros ei braidd. Wrth syllu ar y llun hwn heddiw, dylem gofio mai yn y praidd ac yn agos i’r bugail y mae diogelwch y defaid.

​Tueddwn grwydro, Annwyl Dduw, a chael ein denu gan lecyn glas yma a thraw. Dy wialen sydd yn ein tynnu ‘n ôl; dy ffon sydd yn ein gwarchod. Diolch Arglwydd. Amen.

ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (13)

Salmau Dafydd yw testun ein sylw heddiw

Llun: Alexander Avraham Levi

Canwch i’r ARGLWYDD gân newydd ... (Salm 98:1)

Fy enaid, bendithia’r ARGLWYDD, a phaid ag anghofio’i holl ddoniau ... (Salm 103:2)

I lawer, y llyfr mwyaf ei gymorth yn y Beibl yw Llyfr y Salmau. Cawsom nerth a lloches o’r Salmau. Mae’r Salmau’n allweddol yn ein haddoliad ac yn ein bywydau oherwydd bod eu themâu yn cwmpasu bywyd i gyd, y llon a’r lleddf: mae bywyd i gyd yn y Salmau, ei hyd a’i led a’i ddyfnder a’i uchder. Bywyd i gyd, ein bywyd ni i gyd.

Trugaredd Duw i’n plith,

A rhoed ei fendith drosom,

Tywynned byth ei ŵyneb-pryd,

A’i nawdd a’i iechyd arnom. Amen

(Edmwnd Prys)

ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (12)

Samuel a llusern Gair Duw sydd gennym heddiw.

Yr oedd Moses ac Aaron ymhlith ei offeiriaid, a Samuel ymhlith y rhai a alwodd ar ei enw; galwasant ar yr ARGLWYDD, ac atebodd hwy. (Salm 99: 6)

A’r holl broffwydi o Samuel a’i olynwyr ... (Actau 3:24)

A beth a ddywedaf ymhellach? Fe ballai amser imi adrodd yn fanwl hanes Gideon, Barac, Samson, Jefftha, Dafydd a Samuel a’r proffwydi, y rhai drwy ffydd a oresgynnodd deyrnasoedd, a weithredoedd gyfiawnder, a afaelodd yn yr addewidion, a gaeodd safnau llewod, a ddiffoddodd angerdd tân, a ddihangodd rhag min y cleddyf, a nerthwyd o wendid, a ddaeth yn gadarn mewn rhyfel a gyrru byddinoedd yr estron ar ffo. (Hebreaid 11: 32-34)

Ystyrir Samuel fel proffwyd gwreiddiol pobl Dduw. Yn, a thrwy Samuel, daeth math newydd o weinidogaeth i fod. Pwyslais y weinidogaeth offeiriadol oedd aberth; aberth cyson fel arwydd o edifeirwch. Pwyslais y weinidogaeth broffwydol oedd Gair Duw; cyhoeddi Gair Duw i’r bobl, Gair Duw yn gyfoes, dynamig, awdurdodol. Y proffwyd yw’r bont rhwng Gair Duw ac argyfwng pobl.

Annwyl Dduw, dyro i bawb ohonom y ffydd a lŷn wrth dy gariad a’th gyfiawnder di. Amen.

ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (11)

Llun: Marc Chagall

Heddiw, bendith Aaron sydd gennym yn destun sylw. 

Dygais di o dŷ’r caethiwed, a rhoddais Moses, Aaron a Miriam i’th arwain. (Micha 6:4)

Arweiniaist dy bobl fel praidd, trwy law Moses ac Aaron. (Salm 77:20)

O blith dynion y bydd pob archoffeiriad yn cael ei ddewis ... Nid oes neb yn cymryd yr anrhydedd iddo’i hun; Duw sydd yn ei alw, fel y galwodd Aaron(Hebreaid 5:4)

Aaron, brawd Moses a Miriam. Offeiriad gwreiddiol pobl Dduw. Er gwaethaf sawl methiant (Exodus 32) bu’n gyfrwng bendith fawr. Heddiw, mynnwch gyfle i feddwl am rywun sydd i chi’n gysur, yn gynhaliaeth, yn gymorth i fyw, a chyhoeddwch fendith Aaron:

Bydded i’r ARGLWYDD dy fendithio a’th gadw; bydded i’r ARGLWYDD lewyrchu ei wyneb arnat, a bod yn drugarog wrthyt; bydded i’r ARGLWYDD edrych arnat, a rhoi iti heddwch. Amen.

(Numeri 6:24-26).

ADFENT 2018: 'O! TYRD, FLAGURYN JESSE, NAWR' (10)

Heddiw, Moses a’r Deg Gorchymyn (Exodus 20:1-17). 

Paid â symud yr hen derfynau a osodwyd gan dy hynafiaid. (Diarhebion 22:28)

Gwyn eu byd … y rhai sy’n rhodio yng nghyfraith yr ARGLWYDD. (Salm 119:1)

Peidiwch â thybio i mi ddod i ddileu’r Gyfraith na’r proffwydi; ni ddeuthum i ddileu ond i gyflawni. (Mathew 5:17)

Y mae’r Deg Gorchymyn yn cael eu rhannu’n ddwy ran, ac y mae’r toriad yn amlwg. Yn gyntaf cawn bedwar gorchymyn sy’n canolbwyntio ar ddyletswydd pobl tuag at Dduw. Mae’r chwe gorchymyn olaf yn cyfeirio ar ddyletswydd pobl at ei gilydd. Derbyniwyd y Deg Gorchymyn yn eu crynswth gan y Cristnogion cynnar. Er bod Paul yn feirniadol iawn o’r dehongliad diwinyddol ohonynt a nodweddai Iddewiaeth ei gyfnod, nid oedd ganddo'r tamaid lleiaf o amheuaeth ynglŷn â phwysigrwydd y cyfreithiau sylfaenol. Cofiwn hefyd fod Iesu wedi dod, nid i ddileu, ond i gyflawni’r gyfraith. Y mae dylanwad gorchmynion Sinai i’w ganfod hyd heddiw yn y rhan fwyaf o wledydd y Gorllewin.

Llun: Ju-Chul Kim

Mae ei eiriau ef yn llawn

O fywyd ac o hedd;

Ac o’u myfyrio cawn

I’n henaid hyfryd wledd:

Mae derbyn dysg yr Athro Mawr

Yn rhan o’r nef i ni yn awr. Amen

(Penllyn)