'MUNUD'ODAU'R ADFENT (8)

Fe â'r un a agorodd y bwlch i fyny o'u blaen; torrent hwythau trwy'r porth a rhuthro allan (Micha 2:13 BCN).

... a dyma'r seren a welsant ar ei chyfodiad yn mynd o'u blaen ... (Mathew 2:9 BCN)

Codir ein pebyll.

Griddfanai’r camelod wrth i’r gweision lusgo’r bagiau trwm oddi arnynt, a’u gosod gyda gofal ar y llawr.

Rhaid - bob nos - wrth yr offer hwn; y cyfan oll, yr oll yn gyfan i gadw golwg ar ein seren.

Tri ydym - brawdoliaeth o ddysg a dyhead. Trafodwn, cymharwn, rhannwn yr hyn oll a wyddom: hafaliadau a mesuriadau; ein darllen a dehongli o hen femrynau, hen broffwydoliaethau, hen weledigaethau. Rhannwn hefyd yr hyn oll a glywyd gan ein gweision a’n hysbiwyr: cyngor a rhybudd, si a sôn, cleber a baldorddi.

Nithio trwy’r cyfan sydd raid er mwyn cael hyd i’r ateb a geisiwn: at beth mae’r seren ddenu yn ein denu?

Synhwyrwn newid byd. I bobl â muriau cyfyng yn cau amdanynt o bob tu, daw ... chwalfa. Daw ffordd ymwared.

Yn y chwalfa daw’r eangderau i’r golwg. Yn y chwalfa y cawn - gyda’r byd i gyd - amgyffred hyd a lled ac uchder a dyfnder y grym sydd yn symud y seren hon.

(OLlE)

'MUNUD'ODAU'R ADFENT (7)

Bu hefyd yn y dyddiau hynny, fyned gorchymyn allan oddi wrth Cesar Awgwstus, i drethu’r holl fyd (Luc 2:1 WM).

Nid da hyn …

Y lle hwn - trafferth yn ffrwtian fel cawl mewn crochan.

Bygythiad cyson - yr edrychiad caled; y cwrteisi miniog.

Na, nid da hyn …

Y lle hwn - twll o le.

Gwell gennyf y gogledd - ymgyrch gall; ymdrech o ddifri: defnydd da o’n doniau.

Cynllun parod.

Nod pendant.

Gorchmynion eglur: ennill tir; lladd neu gael dy ladd.

I hynny y tyngais lw i Cesar Awgwstus.

I hynny … nid i hyn: plismona’r cofrestru.

Gellid disgwyl trafferth yn y lle hwn bob amser, ond ag Iddewon yma ymhob man, o bob man, bydd rhaid cadw golwg am drafferth annisgwyl.

(OLlE)

SALM

Salm 34:6-10

Profwch, a gwelwch mor dda yw'r ARGLWYDD: gwyn ei fyd y gŵr a ymddiriedo ynddo (Salm 34:8 WM). Nid moesol dda a olygir, ond mor rasol, mor garedig yw'r ARGLWYDD. Yr unig ffordd y medrwn wybod hynny ydyw trwy brofiad personol.

Y tlawd hwn a lefodd, a'r ARGLWYDD a'i clybu, ac a’i gwaredodd o’i holl drallodau (Salm 34:6 WM). Tystio a wna’r Salmydd i'r hyn a wnaeth yr ARGLWYDD iddo a throsto. Ni edrychodd yr ARGLWYDD ar na safle na chyfoeth y gweddïwr. Tlawd ydoedd. Efallai mai hyn a barodd iddo droi at yr ARGLWYDD.

Y mae'r Salmydd yn sicr na fydd eisiau ar y rhai a ofnant Dduw. Yr unig amod i fwynhau bendithion yr ARGLWYDD yw ein bod yn ymwybodol o'n hangen, ac yn barod i dderbyn ganddo.

Mawrygwn Di, ein Harglwydd Dduw, am fod y breichiau tragwyddol oddi tanom. Amen.

(OLlE)

ADFENT 2016: 'GAIR AM AIR' (3)

Bob dydd, trwy gydol yr Adfent bydd ychydig adnodau, wedi ei hysgrifennu â llaw gan amrywiol aelodau a chyfeillion yr eglwys, i weld ar gyfrif Twitter/Trydar eglwys Minny Street @MinnyStreet

Yr awgrym yw eich bod chithau hefyd yn ysgrifennu’r adnodau’n hyn â llaw ‘air am air’. Cynigir hyn fel arfer defosiynol syml, ond buddiol i’r cyfnod hwn o baratoi ac ymbaratoi i’r Nadolig.

Crynhoir adnodau'r wythnos ar y wefan hon bob dydd Gwener.

Salm 72:1-7 Shani

Salm 72:8-14 Gruff

Salm 72:15-20 Lona

Salm 95:1-7 Audrey a Marian

Malachi 3:1-3 Hywel

Mathew 1:18-20 Delyth T

Mathew 1:21-25 Linda

'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

Edrychwn ymlaen at y Sul nesaf; y Trydydd Sul yn Adfent. Ein Gweinidog ac amryw o bobl ifanc yr eglwys fydd yn arwain yr Oedfa Foreol (10:30). Diolch rhag blaen i Ioan ac Elwyn, Mali a Cadi, Osian, Elen, Tomos, Amy ac Awena. Bydd Owain yn parhau ar gyfres o bregethau i’n tywys i’r Nadolig: ‘Gweledigaethau’. Eiddo’r Sêr-ddewiniaid: Balthasar, Melchior a Caspar y gweledigaethau’r tro hwn. Y Sêr-ddewiniaid fydd gwrthrych homili ein Gweinidog yn y Gwasanaeth Naw Llith a Charol (18:00). Diolch i bawb a fu ynglŷn â'r trefnu ac i bawb fydd yn cymryd rhan.

Dywed yr ysgolheigion bod y Sêr-ddewiniaid yn debyg iawn, ym myd crefyddol y Persiaid, i’r hyn oedd offeiriaid i’r grefydd Iddewig. Nid diben ynddo’i hyn oedd astudio’r sêr i’r Sêr-ddewiniaid hyn. Astudient y sêr er mwyn cael arweiniad i fyd deall a doethineb. Dyheu, mae’n debyg oedd un o nodweddion mawr eu cyfnod. Nid yr Iddewon yn unig a ddisgwyliai am Feseia ond ‘roedd y byd yn disgwyl - yn dyheu - am Un i’w gwared, gan gynnwys y Sêr-ddewiniaid hyn.

Os mae offeiriaid o fath oeddent, mae’n amlwg eu bod nhw wedi rhoi o’u hamser a’u hegni i feddwl am gyflwr y byd ac ystyried tynged y ddynoliaeth. Ond pobl oedd y rhain a droes eu hystyried a meddwl yn ofal wrth geisio a chwilio. Fe esgorodd eu gofid am gyflwr byd a’r ddisgyblaeth, menter a dyfeisgarwch. Cawsant eu harwain, ond nid rhwydd nac union bu’r arweiniad. Yn sicr bu siom, methiant, a dioddefaint ar y ffordd. Bu’n rhaid wrth fenter i ddechrau’r daith, a bu galw am y dalifyndrwydd mwyaf anhygoel i’w chwblhau.

Bydd cyfle i gyfrannau nwyddau tuag at Fanc Bwyd Caerdydd yn ystod y dydd a bydd y casgliad rhydd yn yr oedfaon tuag at waith Coleg yr Annibynwyr Cymraeg.

Koinônia: Mae ‘na fwy i bryd o fwyd o gwmpas bwrdd na bodloni’r archwaeth am fwyd. Mae’n gyfle i rannu syniadau, i drafod, i gymdeithasu a dod i nabod ein gilydd yn well. Dyna sy’n digwydd yn y Koinônia nos Sul. Diolch i Elfrys am drefnu trwy gydol y flwyddyn.

Dathliad Nadolig PIMS nos Lun (12/12; 19:00-20:30 yn y Festri). Diolch i’r bobl ifanc hyn am ei ffyddlondeb i PIMS. ‘Rydym yn ddyledus i’r rheini sy’n rhoi o’u hamser i gynnal y fenter bwysig hon.

Cymdeithas Ddiwylliannol Eglwys Minny Street. Llongyfarchwn y Swyddogion a’r Pwyllgor ar baratoi rhaglen mor ddiddorol, a llawn amrywiaeth. (13/12; 19:30 yn y Festri) "Dathlu’r Nadolig" yng nghwmni Edward Morus Jones, Sir Fôn

Dathliad Nadolig Babimini. Bore Gwener (16/12; 9:45-11:15 yn y Festri): gwên, a chroeso, cwmni a phaned i’r rhieni; ac i’r plantos: hwyl a chân, chwarae, chwerthin ... a Siôn Corn! Gorffwysed bendith ar Fabimini.

Multiple Religious Belonging Conference (14-16/12): ein Gweinidog a’r Parchedig Dyfrig Rees (Tabernacl, Pen-y-bont ar Ogwr) fydd yn cynrychioli Undeb yr Annibynwyr yn y gynhadledd hon ym Mirmingham. Boed bendith.

'MUNUD'ODAU'R ADFENT (6)

Ni yn ffyliaid er mwyn Crist (1 Corinthiaid 4:10).

Yn yr un ardal yr oedd bugeiliaid allan yn y wlad yn gwarchod eu praidd liw nos (Luc 2:8 BCN).

Golau prysur Bethlehem islaw.

Cofrestru: Dieithriaid. Newyddion. Da. Llawenydd. Yr holl bobl …

"Gadewch inni fynd i Fethlehem a gweld yr hyn sy’n digwydd." meddai Jacob.

‘Roedd y defaid yn dawel; noson olau, glân: buasai Aaron hyd yn oed - yr ieuengaf ohonom; hanner call a dwl - yn iawn i warchod y praidd am ychydig oriau.

Aethom ar frys, a’r fath hwyl a gawsom!

Daethom yn ôl; y defaid a’r chwâl, ac Aaron â llond ei lygaid o sêr.

Stori fawr oedd ganddo am ddieithriaid, newyddion da; llawenydd i’r holl bobl.

Gan ein gadael i gasglu’r praidd eto ynghyd, aeth Aaron i chwilio am y Meseia ym Methlehem!

Un hanner call a dwl yw Aaron.

(OLlE)

ANGEL BARLACH

'Munud i Feddwl' ein Gweinidog

Der Schwebende gan Ernst Barlach (1870-1938)

Yn y cyntaf o’n cyfarfodydd Adfent buom yn trafod bywyd a gwaith artist a drodd yn heddychwraig yn dilyn ei phrofiad o’r Rhyfel Mawr: Käthe Kollwitz (1867-1945). Lladdwyd ei mab ieuengaf, Peter ar faes y gad ym mis Hydref 1914.

Yr amser cinio hwnnw cawsom drafodaeth fuddiol, a bendith yng nghwmni’n gilydd. Dros ginio, rhannwyd ychydig wybodaeth a’m sbardunodd i baratoi’r myfyrdod hwn heddiw.

Dyma Der Schwebende; The Hovering yn Saesneg (Dychmygwch aderyn yn sefyll ar y gwynt) gan Ernst Barlach (1870-1938). Adwaenir y cerflun, yn syml, fel Angel Barlach. Bu Barlach ynfilwr parod yn y Rhyfel Mawr ond yn sgil ei brofiad yn y rhyfel hwnnw, fe drodd yn heddychwr. Fel Kollwitz, ceisiodd Barlach yn, a thrwy gyfrwng ei gelfyddyd ymateb i erchylltra a dinistr rhyfel.

Comisiynwyd Der Schwebende (Angel Barlach) yn 1926 i nodi 700 canmlwyddiant Eglwys Gadeiriol Brotestannaidd Güstrow. Cerflun ydyw yn cynrychioli mam yn edrych i gyfeiriad meysydd rhyfel Flanders mewn hiraeth parhaol am y mab a gollwyd ganddi. Mae wyneb y cerflun yn seiliedig ar wyneb Käthe Kollwitz.

Käthe Kollwitz ac 'Angel Barlach'

Bu gwrthwynebiad mawr i’r cerflun hwn a than y Natsïaid fe’i hystyriwyd yn Entartete Kunst (Celfyddyd Ddirywiedig). Symudwyd y cerflun o’r eglwys ac yn y 1940au fe’i toddwyd a defnyddiwyd yr efydd i ddibenion y rhyfel.

Yn rhyfeddol, ‘roedd y mowld plaster y bwriwyd y cerflun efydd gwreiddiol ynddo yn dal yn y ffwndri ym Merlin. Gan lawn sylweddoli y byddai’r Natsïaid yn sicr o ddinistrio’r mowld, gofalodd ffrindiau a chefnogwyr Barlach fod ail gerflun yn cael ei greu. Cuddiwyd hwnnw ger Lüneberg, pentref yng ngogledd yr Almaen. Rywdro yn ystod y rhyfel fe ddinistriwyd y mowld. Heddiw mae’r cerflun ar gadw mewn eglwys yn Cologne. Mae Angel Barlach yn aros uwchben carreg ac arni’r dyddiadau 1914-1918 a 1939-1945. Mae Der Schwebende yn symbol i gynnal baich colledion a marwolaethau cyfnod y Natsïaid hefyd yn ogystal â’r Rhyfel Mawr. Diwedd y stori yw bod copi arall o Angel Barlach wedi ei greu yn 1981. Mae’r angel hwnnw yn ôl yn Güstrow.

Yn 1981 ar ymweliad â Gwladwriaeth y Dwyrain (‘roedd y Almaen yn dal yn wlad ranedig bryd hynny), fel arwydd o gymod, gofynnodd Helmut Schmidt (1918-2015) os oedd modd iddo fynd gyda Erich Honecker (1912-1994) i Eglwys Gadeiriol Güstrow a sefyll gydag ef yng nghysgod Der Schwebende. Cytunwyd, ac yno, fel ymateb i groeso Honecker, meddai Schmidt: I would like to thank you very much for your kind words of welcome. As you said, Barlach is indeed part of our common memory of the past. May I add, that Barlach could also stand as a representative of our shared and common future. Ym mis Tachwedd, 1989 gwireddwyd y dymuniad hwnnw am our shared and common future.

Yn 2014 rhoddwyd benthyg Der Schwebende i’r Amgueddfa Brydeinig yn Llundain ar gyfer arddangosfa yn olrhain hanes yr Almaen. (Germany: memories of a nation 16/10/2014-25/1/2015). Ar ran cynulleidfa Eglwys Gadeiriol Güstrow, dywedodd Pastor Christian Höser hyn: "Mae cymod yn thema gyson yn ein gwlad. Ond heddiw mae angen y thema honno ar Ewrop hefyd: dyna pam y mae’n bwysig ein bod yn rhoi’r Angel i Lundain."

2016: mae angen cymod yn Ewrop, a ledled byd. Mynnai Barlach fod Der Schwebende yn fynegiant o’r hyn a ddylai ein hymateb fod i ryfel a rhyfela: Erinnerung und innere Schau: Cofio a Hunanholi. Wrth edrych yn ôl ar y flwyddyn aeth heibio, gwyddom na fu erioed fwy o angen i glywed a chyhoeddi neges Angel Barlach.

'MUNUD'ODAU'R ADFENT (5)

Aeth pawb felly i'w gofrestru, pob un i'w dref ei hun. (Luc 2:3 BCN)

Mae’r pentref dan ei sang. Cofrestru. Daeth pobl o bell ac agos i Fethlehem gan ei bod nhw’n perthyn i’r bobl hyn ac i’r lle hwn.

Mae’n amlwg o liw fy nghroen, fy acen, fy nghreithiau nad ‘un ohonom’ mohonof. Dwi ddim yn perthyn i’r un man na neb. Tresmasu bues i erioed. Ond, dwi’n gryf, yn iach, ac yn barod i weithio am nesaf peth i ddim, felly mae ‘na werth i mi ymhob man - bydd Bethlehem ddim gwahanol i bob pentref arall.

Am heno, dwi’n hapus: stabl, gwellt; gwres yr anifeiliaid; a chornel dawel, dywyll i gael cysgu. Heno, ein lle ni yw hwn, yr anifeiliaid a fi.

Felly pan mae’r drws yn agor, dwi’n anfodlon. Bydd rhaid codi a checru a chega; efallai dyrnu a chicio a brathu i gadw fy lle … ac mae dau ohonynt. Palff mawr o ddyn … a … merch ifanc; beichiog iawn.

Rhwbia’r ych ei ben mawr yn erbyn gwaelod fy nghoes, ac mi wthiaf yn ddyfnach i’r gwellt, a’r cysgodion. Mae digon o le ‘ma.

(OLlE)