'BETHANIA': POBL YR HEN DESTAMENT

ABIGAIL (1) 1 Samuel 25: 1-31

Yn blwmp ac yn blaen, ‘roedd Nabal yn ffŵl o ddyn! Yn ôl pob tebyg ‘roedd ganddo fwy o arian na synnwyr. Tra oedd ar ffo, yn cuddio rhag Saul, bu Dafydd yn gwarchod bugeiliaid Nabal a’i breiddiau. Onid rhesymol oedd disgwyl ychydig o fwyd a diod fel arwydd o werthfawrogiad? Pan glywodd Dafydd fod Nabal yn mynd i gynnal gwledd, anfonodd Dafydd negeseuwyr ato, gan ddisgwyl gwahoddiad i’r wledd. Gwylltiodd Nabal a gwrthod! Pan glywodd Dafydd fod Nabal wedi gwylltio, gwylltiodd yntau!

Fel sydd yn wir yn aml, ‘roedd gan y gŵr ffôl wraig gall: Abigail! Wedi clywed am ffolineb Nabal, ni wastraffodd eiliad, casglodd, pentyrrodd a llwythodd bob math o fwyd a diod, a chychwyn allan i gyfarfod â Dafydd. Pan welodd Dafydd yn agosáu, brysiodd i ddisgyn oddi ar ei hasyn a syrthio wrth ei draed. Dyma glasur o gyfarfod! Gyda geiriau dethol a chymedrol mae hi’n tawelu’r storm; gyda’i mwyneidd-dra mae’n lleddfu llid. Cafodd Dafydd ei swyno ganddi, yn llwyr ac yn gyfan. Cymerodd y rhodd, ac addo na fyddai niwed yn dod i gartref Nabal.

ABIGAIL (2) 1 Samuel 25: 32-44

Pan gyrhaeddodd Abigail yn ôl adref, ‘roedd Nabal yn feddw dwll! Penderfynodd Abigail beidio dweud dim wrtho hyd y bore. Pan glywodd Nabal, cafodd gymaint o fraw, daeth salwch sydyn drosto. Bu farw ddeg diwrnod yn ddiweddarach!

Gwnaeth dyfeisgarwch a gonestrwydd, craffter a phrydferthwch Abigail argraff fawr ar Dafydd. ‘Roedd rhywun oedd yn medru lleddfu ei dymer wyllt a’i gadw rhag gwneud ffŵl o’i hun yn berson werth ei chael wrth ei ochr. Pan glywodd fod Nabal wedi marw, fe aeth yn ôl ati a phriododd hi. Faint o ddylanwad gafodd Abigail ar Dafydd? Ni wyddom! Gwyddom i sicrwydd nad aelwyd hapus oedd aelwyd Dafydd; mae’n siŵr fod ddigon o alw wedi bod ar Abigail i leddfu tymer wyllt a thawelu storm.

Yng nghyd-destun yr hyn a wyddom am Abigail, trafoder y ddihareb a’r adnod isod:

Mam doethineb yw callineb.

Gwyn eu byd y tangnefeddwyr. (Mathew 5: 9a)

SUL Y PASG

Dysg i mi dy ffordd, O Arglwydd (Salm 27:11a)

Taith yw’r Grawys. Taith anodd yw hi, ac anodd iawn fu’r daith yr wythnos aeth heibio; buom yn llusgo’n ffordd trwy ddrygioni, casineb a marwolaeth; ond heddiw, gwyddom mai daioni, cariad, bywyd - y tri hyn - a orfu.

Yn ei lyfr ar Efengyl Ioan mae William Temple yn rhoi pennawd addas iawn i'r ddwy bennod olaf sy'n disgrifio'r Atgyfodiad - The Dawn. Y Wawr - dechreuad newydd a bendigedig! Ar fore’r Pasg fe ddaeth goleuni i chwalu tywyllwch angau; goleuni i goncro tywyllwch ofn ac ansicrwydd; goleuni i ddinistrio'r tywyllwch sy’n difetha bywyd.

Boed i ni fod yn bobl sydd yn gweld y golau hwnnw: ei weld ym mhrofiadau bywyd, da a drwg; ac o’i weld, byw yn ei lewyrch, ac o fyw ynddo, ymgysegru iddo, oherwydd Iesu yw’r golau - goleuni’r byd, goleuni ein bywyd.

'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

Bydded i chi Lawenydd y Pasg, sef Gobaith. Ysbryd y Pasg, sef Bywyd, a sylwedd y Pasg, sef Cariad.

Anorchfygol! Bore Sul am 10:30, cynhelir Oedfa Deulu: ‘Anorchfygol’ fydd gair mawr yr Oedfa hon. Mae pwrpas Duw yn anorchfygol!

Mae Iesu’n anorchfygol!

Mae bywyd yn anorchfygol!

Dewch â chroeso i ddathlu a datgan newyddion da'r Pasg.

Bydd paned a nwyddau Masnach Deg yn y Festri wedi’r Oedfa.

Liw nos am 18:00, Oedfa Gymundeb. Bydd ein Gweinidog, yn mynd â ni eto ar daith. Buom eisoes yn yr Unol Daleithiau a Canada. Nos Sul cawn ein tywys i damaid o dir yng nghanol anferthedd y Môr Tawel, a darganfod yno gwefr yr Atgyfodiad. Byddwn wedi dychwelyd yn ddiogel erbyn 19:00! Eto, bydd paned a nwyddau Masnach Deg yn y Festri wedi’r Oedfa.

Nos Fawrth (3/4; 19:30-20:30): ‘Bethania’. Echel ein trafodaeth eleni yw ‘Pobl yr Hen Destament’. Parhawn gydag ABIGAIL (1 Samuel 25: 1-44). Darperir nodiadau ‘Bethania’ rhag blaen ar y wefan hon bore dydd Llun.

Y GROGLITH

 ‘Fy enaid trist, wrth gofio'r frwydyr ...

Rhoi Awdwr bywyd i farwolaeth

a chladdu'r Atgyfodiad mawr ...’ (AG).

FFAIR ARFAU CAERDYDD

Ffair arfau DPRTE (Defence Procurement, Research, Technology and Exportability Exhibition) ym mis Mawrth.

Beth allasai fod yn well?

Cwbl addas yw cynnal UK's Premier Defence Procurement Event ym mis Mawrth gan mae eiddo ‘Mawrth’ y mis hwn. Hen dduw rhyfel oedd Mawrth. ‘Roedd gan y Rhufeiniaid meddwl mawr o’r duw Mawrth. Adeiladent demlau heirdd iddo; offrymid y blaidd a’r fwltur - y creulonaf o’r holl anifeiliaid ac o’r adar ysglyfaethus - yn ebyrth i’r creulonaf o dduwiau.

Mawrth: duw rhyfel. Dengys y ffair arfau fod y duw Mawrth yn fyw ac yn iach. Ond, â ninnau’n tynnu tua diwedd y mis sydd eiddo i Ryfel, rhaid cofio ein bod ni yma yng Nghymru’n dechrau’r mis gan ddathlu Dygwyl ein nawddsant: Dewi. Ychydig a wyddom i sicrwydd amdano, ond gwyddom ddigon i fod yn sicr mai anogaeth i’n cyfnod oedd ei anogaeth olaf yntau: "Arglwyddi, frodyr a chwiorydd, byddwch lawen a chedwch eich ffydd a’ch cred."

Mae gennym neges syml bwysig i’r byd yn gyfan: mis Mawrth, mis o eiddo Rhyfel; ie; ond mae’r mis hwnnw’n dechrau gyda Dewi a llawenydd cadw’r ffydd.

Mae’r ffaith fod mis Rhyfel yn dechrau gyda dydd Gŵyl ein Nawddsant yn ddameg o’n ffydd.

Ni fwriadwyd i bobl Dduw ddal ysbryd yr oes erioed, ond i’w herio a’i gywiro.

SUL Y BLODAU

Dysg i mi dy ffordd, O Arglwydd (Salm 27:11a)

Taith yw’r Grawys. Y mae’n bwysig bod ystyr a phwrpas i daith ein Grawys, gan fod crwydro’n ddiamcan yn gwbl ofer, ac yn wastraff ar ein hamser ac ynni. Y mae i bob taith ei nod - ei phen draw. Anelu at gyrraedd y mae’r teithiwr - a’r pen draw sy’n rhoi ystyr a phwrpas i’r teithio. Heddiw, yr ydym yn cyrraedd diwedd y daith, daethom i Jerwsalem.

Yn ystod yr wythnos ddwys a sanctaidd hon, cawn gyfle i weld o’r newydd ryfeddod a dyfnder cariad Duw yng Nghrist.

O Fab y Dyn,

Eneiniog Duw,

Fy Mrawd

A’m Ceidwad cry’;

Ymlaen y cerddaist

dan y groes

a’r gwawd

heb neb o’th du.

Ceidwad cry’ yw ein ceidwad ni. Ymlaen y cerddaist, ymlaen i ganol berw Jerwsalem; ymlaen, ymlaen, ymlaen ac ymlaen yng ngrym ei gariad anorchfygol i gwrdd ag angau ei hun.

Beth am gynnau cannwyll gweddi heddiw, a thaenu ein gweddïau fel blodau ar y ffordd i Jerwsalem.

Hosanna!

Bendigedig

yw ein

Ceidwad cry’!

'YMLAEN': Y SUL A'R WYTHNOS NEWYDD

Bore Sul Blodau (25/3; 10:30), ein braint fel eglwys fydd cael gwrando cenadwri a derbyn arweiniad gan y Parchedig Gwilym Wyn Roberts (Caerdydd). Cynhelir yr Ysgol Sul. Liw nos am 18:00 byddwn yn ymuno yng ngŵyl bregethu'r Tabernacl, yr Ais. Pregethir gan y Parchedig Eirian Wyn Lewis (Mynachlog-ddu) Ni fydd Oedfa Hwyrol ym Minny Street. Boed bendith ar y Sul.

Nos Lun (26/3; 19:30): ‘Genesis’. Awr fach hamddenol yn y festri: defosiwn syml yn arwain at fymryn o waith llaw syml a buddiol. Testun y ‘Genesis ‘ hwn fydd y Pasg.

Nos Fercher (28/3): Cinio Pen Tymor ein Cymdeithas Ddiwylliannol yng Nghlwb Golff yr Eglwys Newydd (gwestai gwadd: Dr Rhian Fenn)

Dydd Iau (29/3; 10:30 -13:00): Taith Gerdded ym Mhenarth a'r Bae. Manylion llawn yn nhaflen cyhoeddiadau’r Sul.

Oedfa Nos Iau Cablyd (29/3; 19:30): Awr fach dawel yn y Festri. Cyfle i ogwyddo’r meddwl tua’r Groglith a’r Pasg.

Cyngor Eglwysi Cymraeg Caerdydd; Dydd Gwener y Groglith (14:00; Oedfa yn Eglwys Dewi Sant dan arweiniad y Parchedig Judith Morris (Ysgrifennydd Cyffredinol Undeb y Bedyddwyr).

YN ANAD UN (9) ATEB

Job 3:5 yw’r adnod nad sydd yn perthyn gan fod hon yn sôn am düwch. Mae’r gweddill i gyd yn cyfeirio at y lliw glas.