Chwiliwch heddiw am yr angel hwn a'r adnod hon:
MYFYRDOD NADOLIG GAN THOMAS À KEMPIS (1379-1471)
‘Iesu da, blentyn hoff ac annwyl, clodforaf di tra peri anadl. Canaf salmau i’m Duw, am iti fy ngwahodd at dy breseb sancteiddiaf. Er fy mwyn, y gwaelaf o ddynion, yr ymostyngaist i orwedd ynddo. Pwy a’m tyn oddi yma? Neb ond fy Arglwydd Iesu, oherwydd ti yw f’anwylaf un na’m gwahenir oddi wrthyt byth mwy. Yma gan hynny yr arhosaf yng ngwasanaeth fy Arglwydd, a’i fam y fendigaid Fair, a Joseff, a gymerodd arno ddyletswydd tad.
Pan ddaw’r bugeiliaid, agoraf y drws i’w derbyn yn llawen a’u dwyn i bresenoldeb y Brenin tragwyddol. Oherwydd iddynt hwy cyhoeddodd yr angel ddirgelwch y baban gan eu harwain ato. Defosiwn a’u dug yma, a’u sêl dros foli Duw a’u tywysodd yn ôl drachefn. Eto, pan ddaw’r brenhinoedd o’r dwyrain, af allan ar redeg i groesawu’r gwesteion anrhydeddus; ac ar ôl eu cyfarch a dangos iddynt y parch a haeddant, gwahoddaf hwy i mewn i’r llys i weld Brenin y brenhinoedd y mae ei seren yn pefrio fry. Wrth iddynt fynd i mewn, af finnau i mewn; wrth iddynt addoli, addolaf finnau; wrth iddynt offrymu, offrymaf finnau fy hun yn gyfan-gwbl; ie offrymaf bopeth a feddaf yn aberth i’n Harglwydd. A phan ddychwelant adref i’w gwledydd, arhosaf fi yma yn y llys i wasanaethu’r Brenin, fy meistr, a’i fam fendigaid y Forwyn Fair, sy’n wynfydedig dros byth’.
'ANGEL AG ADNOD' ADFENT Y TEULU (25)
Chwiliwch heddiw am yr angel hwn a'r adnod hon:
ALBAN ARTHAN
Yn y dechreuad ‘roedd tywyllwch mawr a thanau bach; arswyd y nos a’i duwch trwm, ofn bwganod a chysgodion. A phan oedd y nos ar ei fwyaf bygythiol, â hen obaith wedi hen oeri, dywedodd Duw: Bydded Goleuni, a goleuni a fu.
Felly, heddiw cofiwn sut mae tywyllwch yn bygwth ein byw, a’r duwch yn dofi ein gobaith. Mynnwn gyfle i agor ein henaid i belydrau cariad Duw, i ddeffro ein calon i wawr ei bresenoldeb.
Gydag amser, dechreuodd pobl Dduw ar eu taith. Pobl yn torri’n rhydd; pobl yn llusgo’u hunain ar draws yr anialwch sydd rhwng rhyddid a chaethiwed, gobaith ac anobaith, rhwng hen fyd a newid byd. Pan fu’r daith bron yn drech na hwy, a’r awydd i droi am yn ôl wedi cydio’n dynn, dywedodd Duw, Bydded Goleuni, a goleuni a fu.
Felly, heddiw cofiwn y daith; taith yr Adfent hwn, taith y flwyddyn hon, taith ein bywyd, gan estyn i Dduw'r cyfle i gyfeirio’n traed at y trugaredd a’r maddeuant sy’n eiddo i ni yn ein Harglwydd Iesu Grist, Goleuni’r Byd.
Gydag amser, er waetha’r proffwydi, er waetha’r lleisiau’n galw yn yr anialwch, aeth pobl Dduw i grwydro, i hel bwganod yn y cysgodion. Er bod pob greddf ynom yn dyheu am y golau, troesom tuag at y gwyll a’r gwyllt.
Felly, heddiw cofiwn y tueddiad a berthyn i bawb ohonom i grwydro oddi wrth oleuni Duw. Mynnwn gyfle i ganolbwyntio ar oleuni Duw. Boed i oleuni Duw yng Nghrist oleuo ein meddyliau, ein calonnau, ein gweithredoedd.
(OLlE)
'ANGEL AG ADNOD' ADFENT Y TEULU (24)
Chwiliwch heddiw am yr angel hwn a'r adnod hon:
CAPERNAUM
Pan aeth hi’n hwyr, aeth ei ddisgyblion i lawr at y môr, ac i mewn i gwch, a dechrau croesi’r môr i Gapernaum. Yr oedd hi eisoes yn dywyll...Yna, wedi iddynt rwyfo am ryw dair neu bedair milltir, dyma hwy’n gweld hwy’n gweld Iesu... (Ioan 6: 16,17 a 19)
Aros gyda ni, oherwydd y mae hi’n nosi, a’r dydd yn dirwyn i ben.
(Luc 24:29)
Yr adnod hon, bob tro, yw man cychwyn ‘Capernaum’. Mae’r adnod yn arwain at y weddi sy’n gweddu i bawb ohonom:
F’Arglwydd Iesu Grist, fab Duw, Waredwr, bydd drugarog wrthyf. Amen.
Buddiol a bendithiol yr egwyl fach hon ar derfyn dydd, ac â’r Nadolig yn brysur agosáu, fe’n harweiniwyd, yn wahanol i’r arfer, nid at un o weddïau’r Beibl ond at Luc 2:1-20. Bwriad y Gweinidog oedd ein tywys trwy’r hanes cyfarwydd, a’i ddefnyddio’n gyfrwng i fyfyrdod gweddigar.
Dyma’r myfyrdod yn ei chrynswth. Os oes gennych gyfle nawr i ymdawelu, mae croeso i chi ei ddefnyddio fel hwb i ddefosiwn a gweddi.
Aeth pawb felly i’w gofrestru, pob un i’w dref ei hun. Oherwydd ei fod yn perthyn i dŷ a theulu Dafydd, aeth Joseff i fyny o dref Nasareth yng Ngalilea i Jwdea, i dref Dafydd a elwir Bethlehem... (Luc 2:3,4)
Yn dawel weddigar ystyriwch y cymunedau a’r bobl sydd yn rhan annatod o’r hyn ydych - y bobl a’ch creodd; y cymunedau sydd wrth wraidd yr hyn ydych.
...ac esgorodd ar ei mab cyntaf anedig; a rhwymodd ef mewn dillad baban a’i osod mewn preseb, am nad oedd lle iddynt yn y gwesty (Luc 2:7).
Yn dawel weddigar ystyriwch y bobl hynny sydd heb le yn y llety, heb aelwyd, heb wely...
Yn yr un ardal yr oedd bugeiliaid allan yn y wlad yn gwarchod eu praidd liw nos (Luc 2: 8).
Yn dawel weddigar ystyriwch y bobl a fu ac sydd yn eich gwarchod...
Ystyriwch, hefyd y rheini sydd yn cael ei gwarchod gennych...
...dywedodd yr angel wrthynt, ‘Peidiwch ag ofni...’ (Luc 2:10)
Mae’r cymal Peidiwch ag ofni yn ymddangos 366 o weithiau yn y Beibl. Unwaith i bob dydd o’r flwyddyn, ac un ychwanegol i Chwefror 29! Yn dawel weddigar cyflwynwch eich ofnau i Dduw.
...yr wyf yn cyhoeddi i chwi y newydd da am lawenydd mawr a ddaw i’r holl bobl...(Luc 2:10)
Yn dawel weddigar ystyriwch bob testun llawenydd.
...dyma sy'n llonni fy nodyn,
Fod Iesu yn Geidwad i mi.
(William Richards (Alffa) 1876-1931)
... ganwyd i chwi ... yn nhref Dafydd waredwr, yr hwn yw’r Meseia, yr Arglwydd...(Luc 2:11)
Yn dawel weddigar cydiwch yn y geiriau hyn, a’u perchenogi: ganwyd i mi waredwr ... yr hwn yw’r Meseia, yr Arglwydd.
Gadewch inni fynd i Fethlehem a gweld yr hyn sydd wedi digwydd ... (Luc 2:15)
Canmolwn y bugeiliaid am iddynt adael y defaid er mwyn gweld yr Oen. Ystyriwch, yn dawel weddigar y ‘defaid’ sydd yn eich rhwystro rhag canfod yr Oen.
... yr oedd Mair yn cadw’r holl bethau hyn yn ddiogel yn ei chalon ac yn myfyrio arnynt ... (Luc 2:19)
Yn dawel weddigar ystyriwch pa bethau sydd angen i chi'r Nadolig hwn i gadw’n ddiogel yn eich calon a myfyrio arnynt ...
Dychwelodd y bugeiliaid gan ogoneddu a moli Duw am yr holl bethau a glywsant ac a welsant ... (Luc 2:20)
Yn dawel weddigar gweddïwch gyda Jane Ellis:
O! deued pob Cristion i Fethlem yr awron
i weled mor dirion yw'n Duw;
O! ddyfnder rhyfeddod, fe drefnodd y Duwdod
dragwyddol gyfamod i fyw:
daeth Brenin yr hollfyd i oedfa ein hadfyd
er symud ein penyd a'n pwn;
heb le yn y llety, heb aelwyd, heb wely,
Nadolig fel hynny gad hwn.
Rhown glod i'r Mab bychan, ar liniau Mair wiwlan,
daeth Duwdod mewn baban i'n byd:
ei ras O! derbyniwn, ei haeddiant cyhoeddwn
A throsto ef gweithiwn i gyd.
(Jane Ellis, bl. 1840; CFf.: 472)
(OLlE)
'ANGEL AG ADNOD' ADFENT Y TEULU (23)
Chwiliwch heddiw am yr angel hwn a'r adnod hon:
NEWYDDION Y SUL
…bawb dan ganu,
neidio, dawnsio a difyrru…
Rhys Prichard, 1579?-1644 (CFf.:436)
Sul felly bu hwn! Sul llawn canu; plant a phlantos yn neidio a dawnsio, a phawb o’r ieuengaf i’r hynaf yn difyrru. Rhaid dechrau yn y dechrau: canhwyllau’r Adfent.
Fesul Sul, cyneuwn gannwyll. Sul cyntaf yr Adfent, cyneuwyd cannwyll Gobaith: Yn wir, meddai’r Salmydd, yn Nuw yr ymdawela fy enaid; oddi wrtho ef y daw fy ngobaith (Salm 62:5).
Ail Sul yr Adfent, cyneuwyd cannwyll Cariad …nid yw cariad yn darfod byth… mewn gair, y mae ffydd, gobaith, cariad, y tri hyn, yn aros. A’r mwyaf o’r rhain yw cariad (1 Corinthiaid 13:8,13)
Y Sul aeth heibio, cyneuwyd cannwyll Llawenydd. Na thristewch; canys llawenydd yr Arglwydd yw eich nerth chwi. (Nehemeia 8:10).
Heddiw, daeth un o bobl ifanc yr eglwys, Nia, i gynnau cannwyll Tangnefedd. Rhodd gan Dduw yw tangnefedd; boed i’r tangnefedd hwnnw lifo ynom, trwom ac amdanom. Onid ein pennaf gyfrifoldeb yw bod yn gyfryngau tangnefedd Duw yn y byd?
‘Roedd ein cerddorfa ar waith heddiw yn arwain y mawl a chân, a mawr ein diolch amdanynt. Hyfrydwch oedd gweld nifer o’n haelodau ieuengaf yn ôl yn ein plith, â hwythau wedi dychwelyd o’r brifysgol am wyliau’r Nadolig. Yn sŵn y garol gyntaf, daeth amser y difyrru. O bryd i’w gilydd, mae ein Gweinidog yn troi ambell ddefod a’i ben i waered. Eleni, yn hytrach na bod y plant a’r plantos yn cyflwyno Drama’r Nadolig, gwnaethpwyd hynny gan yr oedolion. Pam? Er mwyn i’r plant a’r plantos cael gweld a deall fod cymryd rhan yng ngwedd gyhoeddus bywyd yr eglwys leol yn rhywbeth i dyfu i mewn iddo, yn hytrach na thyfu allan ohono!
Bu’r Gweinidog yn barddoni! ‘Roedd y sgript yn odli. (Cystal cydnabod nad cwbl ddiogel pob odl, ond ymdrechwyd ymdrech dda). Tair o fugeiliaid oedd gennym heddiw; arweinwyr ein timoedd Ysgol Sul. Buont yn bugeilio’r plantos a phlant trwy gydol y flwyddyn, a hwythau Rhian, Lowri ac Eleri oedd ein bugeiliaid heddiw. Bydd tamaid o’r sgwrs rhyngddynt yn ddigon i amlygu gwir safon y barddoni, ac ychydig o’r hwyl a chwerthin mawr a gafwyd. Ymunwn â’r ddrama wedi i’r angylion (sef pawb arall yn y capel) ymddangos i’r bugeiliaid:
Ifan - (Rhian)
Beth y’ch chi te, angylion fel?
Mae’ch hedfan a'ch canu chi'n swel.
Dai - (Lowri)
Be sy' mor sbesial am eni babi
Ma dau neu dri gan anti Beti.
Twm -(Eleri)
Mae’n rhaid yn wir fod hwn yn rhyfedd
i rain ddod lawr o’r nef bob modfedd!
 bod hynny ddim yn ddigon, dyma ymateb y Doethion, Llŷr (Balthasar), Dyfrig (Caspar) a Geraint (Melchior) i’r seren:
Balthasar - (Llŷr)
Ma’ hon yn seren wir unigryw
un sydd â neges i ddynolryw.
Caspar - (Dyfrig)
Ma ‘mhen i’n dost ar ôl ei watsho
fe gaf gwpaned a dwy aspro!
Melchior - (Geraint)
Edrych, edrych mae hi’n symud
o leia’ lathed bob rhyw funud.
Balthasar - Llŷr
At y camelod! Dewch, ie brysiwch
ei chanlyn gwnawn bob cam drwy’r twyllwch.
Yng nghanol y chwerthin, nis anghofiwyd y neges: y Gair yn gnawd - mawr ein braint. Nef a daear yn Iesu, ymhlyg yn ei gilydd, Duw a dyn mewn cwlwm diwahân. Â ninnau’n llawn sylweddoli fod rhai yn ein plith heddiw, yn ddwfn yn ei galar, cydiwn yn ein cysur a’n cymorth i fyw: Duw gyda ni, yng nghanol ein bywyd fel y mae, yn ei lawenydd mawr a’i ofid dwfn. Diolch am gael gweld ein Prynwr c’redig.
Er hwyl a neges cyflwyniad Nadolig yr oedolion, penllanw pob dathliad Nadolig yw’r plant, ac ymlaen y daethant i ganu ac annog-ganu. Llond y Set Fawr o fugeiliaid, doethion ac angylion; ambell Mair, un Joseff, asyn a seren, a phob un yn canu - y bychain hyn cododd wen, a thynnu deigryn y bore. Maent yn fendith i ni fel eglwys. Mawr ein diolch i'r timoedd Ysgol Sul ac i Cylch yr Ifanc am ei gwaith.
Bellach, daeth cyfle i ymlonyddu'r mymryn lleiaf. ‘Roedd y plantos a’r plant wedi mynd allan i’r festri i ddechrau ar ei dathliadau. Yn unol â hen arfer yn ein plith, bu pobl ifanc yr eglwys yn gweini ar y bychain. Diolch i bawb am ei gwaith yn gosod y festri a pharatoi pob math o ddanteithion i’r Parti mawr. Do, daeth Siôn Corn; diolch iddo.
Parhau â’r gyfres Adfent a wnaethom yn y capel. Un llun heddiw’r bore: ‘Breuddwyd Joseff’; 1773, gan Anton Raphael Mengs (1728-1779). Wedi darllen Mathew 1: 18-25 soniodd y Gweinidog am y prysurdeb sydd mor nodweddiadol o’r Nadolig; gyda phrysurdeb, daw blinder. Dyma Joseff, yn cysgu. Llethwyd ef nid gan brysurdeb, ond gan ofid: breuddwydion am fywyd newydd, cyfle newydd a dechreuad newydd gyda Mair ei ddyweddi - bob un ar chwâl, pob peth yn deilchion. Mae Joseff wedi llwyr ymlâdd. Daw angel. Â’i fys, cyfeiria’r angel at gornel tywyllaf yr olygfa, fel petai’n dweud mai o’r fan honno, o ganol tywyllwch y gofid, yr ofnau a’r ansicrwydd, y daw’r Newyddion Da. Bu gofid pennaf Joseff yn gyfrwng bendith heb ei debyg.
Dymunwn, wrth gwrs, ‘Nadolig Hapus’ i’n gilydd; boed i ni weddïo am ‘Nadolig Llawen’ i’n gilydd hefyd. Nid gwarant o hapusrwydd yw ffydd, ond sicrwydd o lawenydd nad yw’n ddibynnol ar amgylchiadau, na phleserau, na phethau, na theimladau, ond sy’n ffrydio o Gariad Duw - cariad sydd ynom, trwom, amdanom, yn ein mysg ac o’n hamgylch. Boed i ni brofi o wefr llawenydd Duw yn Iesu Grist.
'Ac wedi elwch, tawelwch fu'; liw nos, oedfa dawel. Hyd yn hyn yn y gyfres o fyfyrdodau'r Adfent, buom yn ystyried portread o Eseia Broffwyd gan Michelangelo Buonarroti (1475-1564) a The Last Judgement 1912 gan Wassily Kandinsky (1866-1944); Coeden Jesse gan Absolon Stumme (m. 1499); Ioan Fedyddiwr yn Pregethu gan Mattia Preti (1613-1699). Ioan Fedyddiwr yn yr Anialwch gan Geertgen tot Sint Jans (1465-1495). Ioan Fedyddiwr yn Pregethu, gan Anton Raphael Mengs (1728-1779); ffresgo gan Domenico Ghirlandaio (1449-1494): Ioan Fedyddiwr yn Pregethu a Breuddwyd Joseff gan Anton Raphael Mengs (1728-1779).
Tri llun oedd gennym o dan sylw heno: ‘Cyfarchiad Gabriel gan John Collier (gan. 1948); (Luc 1: 26-38). Ceir dwy neges yn y llun hwn. Derbyn Mair Air Duw: Dyma lawforwyn yr Arglwydd; bydded i mi yn ôl dy air di (Luc 1: 38). Ofer hynny, heb ein bod ninnau, fel Mair, yn derbyn ac ildio i Air Duw: bydded i mi ... i ni yn ôl ei air Ef.
Bébé (The Nativity), 1896 gan Paul Gauguin (1848-1903); (Philipiaid 2: 1-18). Sylla’r ddynes â phlentyn yn ei chôl tros ei hysgwydd tuag atom. Nid Mair mohoni; gwelir Mair yng nghefn y llun. Iesu yw’r bychan yng nghôl y ddynes. O edrych dros ei hysgwydd mae’n paratoi i gynnig y baban i’n gofal ni. A ydym yn barod i ddal y bychan rhyfeddol hwn?
Geni Crist, Liw Nos, c.1490 gan Geertgen tot Sint Jans (1465-1495). (Ioan 1: 1-5). Neges syml sydd gan y llun: Iesu yw’r goleuni. O’r bychan hwn daw pob golau yn y llun. Yn Oleuni’r byd, ohono daw sanctaidd dân (R. R. Morris, 1852-1935; C.Ff.: 584). Llewyrched felly eich goleuni gerbron dynion (Mathew 5:16 WM).
Diweddglo’r gyfres hon fydd ‘Y Geni’ (1777) gan John Singleton Copley (1738-1815). Cawn gyfle Noswyl Nadolig i ystyried arwyddocâd y llun hwn. Byddwn hefyd yn cynnau cannwyll olaf y torch Adfent - cannwyll Iesu: Y mae’r goleuni yn llewyrchu yn y tywyllwch, ac nid yw’r tywyllwch wedi ei drechu ef (Ioan 1:5).
Wedi gosod her i aelodau’r eglwys gefnogi ymdrechion Banc Bwyd Caerdydd trwy gyfrannu tunnell o fwyd yn ystod blwyddyn waith yr eglwys, Medi 2014/Awst 2015, llwyddwyd i gyrraedd y nod bedwar mis yn gynnar ym mis Ebrill. Yng ngoleuni’r galw parhaus a chynyddol dyma benderfynu anelu at gyfrannu ail dunnell o fwyd erbyn mis Rhagfyr eleni. Diolch i haelioni aelodau’r eglwys gwelwyd y blychau casglu bwyd yn y festri yn gyson lawn drwy’r haf a’r hydref a llwyddwyd i daro targed yr ail dunnell yn gyfforddus ar drothwy’r Nadolig. Diolch yn fawr iawn i bawb am eu cefnogaeth i’r ymgyrch!
‘Roedd cyfle, drwy gyfrwng y Casgliad Rhydd, yn oedfaon y dydd i gyfrannu tuag at waith Cyngor yr Ysgolion Sul.
Bu i’r gymdeithas barhau yn Koinônia: swper blasus a sgwrs ddifyr mewn bwyty Eidalaidd cyfagos.
Bydd Oedfa’r Nadolig yng Nghapel Minny Street am 10yb yng nghwmni cyfeillion Eglwys y Crwys. Llywyddir yr oedfa gan ein Gweinidog; pregethir gan y Parchedig Lona Roberts (Eglwys y Crwys).
Dydd Sul, Rhagfyr 27 am 10:30 Oedfa Foreol dan arweiniad ein cyd-aelod, y Parchedig Menna Brown. Ni fydd Oedfa Hwyrol ym Minny Street.
