EGLWYS ANNIBYNNOL MINNY STREET

Oedfa Bore Sul, 1^af Mehefin 2008

Fasti yn dweud “Na”

Pwy oedd Fasti? Ymddengys Fasti yn Llyfr Esther, yn y bennod gyntaf; yn hanes parti enfawr y Brenin Ahasferus. Estynnodd Ahasferus wahoddiad i’w holl swyddogion, llywodraethwyr, penaethiaid a thywysogion. Unig ddiben y parti oedd syfrdanu pawb â’i rwysg a’i gyfoeth. Ar ôl 180 o ddyddiau gwahoddwyd holl drigolion Babilon i ymuno: “yr oedd digonedd o win … gorchmynnodd y brenin i holl swyddogion ei balas wneud fel yr oedd pawb yn dymuno.” (Esther 1: 8-9). Yn ddiamheuaeth, prif amcan Ahasferus oedd mwynhau ei hun! Ym Mabilon byddai gwryw a benyw yn byw ar wahân; ni fyddai neb yn cael edrych ar wragedd y brenin heblaw am yr eunuchiaid a’r brenin ei hun. O holl wragedd y Brenin Ahasferus Fasti oedd y prydferthaf; ‘roedd ei phrydferthwch yn destun cân! Tua diwedd y parti penderfynodd Ahasferus ei fod am ddatod rhwymau confensiwn a thraddodiad, a gorchymyn ar i’w weision “ddod a’r Frenhines Fasti ato yn gwisgo ei choron frenhinol, er mwyn dangos ei phrydferthwch i’r bobl a’r tywysogion” (Esther 1: 11).

Dyletswydd Fasti: Dyletswydd Fasti oedd ymateb yn gadarnhaol i ddymuniad a gorchymyn ei gwr, y brenin, ac ymddangos o flaen y dorf yn gwisgo dim ond ei choron frenhinol. Ei dyletswydd oedd arddangos ei hun o flaen pawb, swyddogion, llywodraethwyr, penaethiaid, tywysogion a thrigolion Babilon, fel y byddai’r Brenin yn unig fel arfer yn ei gweld. Ar ôl dangos ei olud a’i werth, dymuniad Ahasferus oedd dangos i’w bobl brydferthwch ei wraig, ei eiddo personol ef. Ond beth wnaeth Fasti? Penderfynodd Fasti wneud rhywbeth na ddylai'r un o ddeiliaid y brenin ei wneud – gwrthododd. Dywedodd Fasti “Na”. Gwrthododd aberthu ei hunan-barch er mwyn mawredd brenhinol; gwrthododd ymateb yn gadarnhaol i ofyniad oedd yn gwbl anfoesol.

Beth wnaeth Ahasferus? Gwylltiodd! Lledodd y newyddion am y modd y bu i’r Frenhines ddweud “Na”. Dechreuodd rhai o’r gwragedd sylweddoli eu grym; ‘roedd hyn yn fygythiad i’r Brenin Ahasferus ac i’w gyd-ddynion. Rhaid oedd gweithredu! Meddai Memuchen, un o brif gynghorwyr Ahasferus: “Nid â’r Brenin Ahasferus yn unig y mae’r Frenhines Fasti wedi gwneud cam, ond a’r holl dywysogion … …oherwydd daw pob gwraig i wybod am yr hyn a wnaeth y frenhines, ac o ganlyniad fe ddirmygant eu gŵyr a dweud, ‘Gorch-mynnodd y Brenin Ahasferus ddod a’r Frenhines Fasti ato, ond ni ddaeth hi’” (Esther 1: 16-17). Newidiwyd y deddfau i ddynodi nad oedd Fasti i ddychwelyd byth eto i’w chynefin, a bod rhaid dewis rhagorach brenhines i deyrnasu. Gorffen Memuchan ei ddatganiad: “Pan glywir trwy’r holl deyrnas, er mor fawr ydyw, y gorchymyn a wnaeth y Brenin, bydd pob gwraig, o’r leiaf hyd at y fwyaf, yn parchu ei gwr.” (Esther 1: 20).

Y Canlyniad? Coronwyd Esther yn frenhines yn lle Fasti; ymddengys i Ahasferus lwyddo i ddileu'r cof am y frenhines a ddywedodd “Na”. Ond, ni ellir dileu yn llwyr y cof am Fasti; rhed llinyn ei hanes drwy weddill Llyfr Esther. Gosod Esther ei bywyd yn y fantol pan glyw am gynllwyn Haman i ddifa’r Iddewon; saif gyda, a thros ei phobl. A fyddai Esther wedi medru gwneud hyn oni bai am esiampl ei rhagflaenydd? Mewn oes pan mae hanfodion gwraig oedd bod yn dlws, yn dawel ac yn ffrwythlon, torrodd Fasti gŵys newydd. Mynnodd amddiffyn ei hygrededd, tynnodd linell a gwrthododd groesi drosto. Bu i’r dewrder hwnnw fagu dewrder.

Ychydig o hanesion Beiblaidd sydd yn dangos pwysigrwydd dweud “Na”. Meddyliwn am ein ffydd yn nhermau’r cadarnhaol - cariad, cyfiawnder, tegwch, maddeuant a chymod. Rhan bwysig o fywyd y Cristion yw darganfod y nerth a’r anogaeth i ddweud “Na” - nid oherwydd mai dyna’r peth hawdd i’w wneud, ond oherwydd mai dyna’r peth cywir i’w wneud.

Beth fyddai’n digwydd o symud hanes Fasti i ganol ein dysgu fel Cristnogion?

A fyddai gan ein plant esiampl o bwysigrwydd dweud “Na” i’r rheini sydd am fanteisio arnynt?

A fyddai gan ein pobl ifanc esiampl o bwysigrwydd a’r rheidrwydd i ymwrthod â phwysau cymdeithasol?

A fyddai gennym rywun i edrych ati ynghanol y trwch o sefyllfaoedd lletchwith mewn bywyd pan deimlwn y disgwylir i ni wneud rhywbeth sy’n gosod ein hygrededd yn y fantol?

Faint o frenhinoedd y byd hwn sydd yn arswydo rhag i ryw Fasti godi llais a mynnu dweud “Na”?

Pwy a ŵyr “os nad ar gyfer y fath amser a hynny” (Esther 4:14) y daethom ninnau i’r fan hon!

Oedfa Nos Sul, 1^af Mehefin 2008

Usseia, Brenin Jwda

Oedfa Derbyn Diaconiaid

Teyrnasodd Usseia yn Jerwsalem am dros hanner canrif. ‘Roedd yn frenin diwyd, yn frenin llwyddiannus. O edrych ar fuchedd gwelir nad oedd ei diwedd cystal a’i gychwyn - canolbwyntir yma ar ei rinweddau.

“Adeiladodd dyrau … yn yr anialwch, a chloddio llawer o bydewau … yr oedd ganddo hefyd lafurwyr a gwinllanwyr … oherwydd yr oedd y hoff o’r tir.” (2 Cronicl 26: 10)

“Adeiladodd dyrau … yn yr anialwch”

Wrth adeiladu tyrrau yn yr anialwch yn hytrach nag yn Jerwsalem dangosodd Usseia bod ganddo lygad i weld gwerth y tir agored. Efallai mai ei fwriad oedd gosod milwyr ar ben y tyrrau er mwyn iddynt weld y gelyn yn dod o bell; gwelodd bwysigrwydd adeiladu tu allan i’r ddinas. Gwr arall a welodd werth y tir agored oedd William Thomas, Abertawe; gwr hirben a dylanwadol a sicrhaodd gadw darnau o’r ddinas yn agored i bwrpas codi parciau a lleoedd agored er mantais y trigolion. - fe’i gelwid yn “champion of open spaces”.

Dyna yw Iesu Grist hefyd! Gwelodd Iesu mor annigonol yw crefydd sy’n encilio rhag y byd. Ei genhadaeth oedd, ac yw, mynd â chrefydd allan i ganol bywyd. Derbyniom y gorffennol yn rhodd, a’r datguddiad o Dduw yn brofiad. Na ato Duw inni ddefnyddio hyn y godi mur uchel o’n hamgylch. Lledu gorwelion nid crebachu meddwl yw pennaf gamp ein ffydd. Ein braint yw mynd a chrefydd allan i ganol bywyd Caerdydd.

Rhan allweddol bwysig o waith diacon yw helpu’r eglwys i wneud hynny.

“…. a chloddio llawer o bydewau”

Gwaith caib a rhaw yw cloddio pydew. Llenwi pydewau a wnâi’r Philistiaid ond aeth Usseia ati i gloddio llawer o bydewau.

Mae’r hen bydewau y buom yn dibynnu arnynt gyhyd bellach yn dechrau sychu; mae ambell bydew cyfoes wedi ein siomi. Awn ati i gloddio llawer o bydewau newydd, ymhell ac agos i’r hyn sy’n gyfarwydd gennym.

Gwaith caib a rhaw yw llawer o waith diacon – dyna yn aml yw cynnal a chadw olwynion eglwys i droi. Pan awn ati gyda’n gilydd i gloddio llawer o bydewau cawn weld rhai o’r pydewau yn ffrydio.

“… yr oedd ganddo hefyd lafurwyr a gwinllanwyr … oherwydd yr oedd yn hoff o’r tir”

Yr oedd Usseia yn amddiffynnwr a chymwynaswr, ond amaethwr oedd yn bennaf. Sonia Paul am yr eglwys fel “gardd Duw” (1 Cornithiaid 3:9). Onid gogoniant gardd yw’r amrywiaeth a geir ynddi o ffrwythau a llysiau, o flodau a phlanhigion? Adlewyrchir hyn mewn eglwys - yng nghorff y gynulleidfa, ymhlith yr aelodau, ymhlith y diaconiaid a’r swyddogion. Yn yr amrywiaeth cyfoethog hwn y gorwedd gogoniant a gobaith yr eglwys.

Gweithio yn yr ardd mae diacon; ymysg y diaconiaid gwelir amrywiaeth a gwahaniaethau. Yn amrywiaeth y nodau hynny y ceir y melodi, ac yn amrywiaeth y lliwiau y gwelir gogoniant llun.

Mawr y fraint o gael perthyn i gymdeithas mor amrywiol, ac sydd eto’n uno pawb yn un teulu. Yng ngardd yr eglwys boed i dalentau egino, blaguro a blodeuo.